وقتی برای اولین بار قصد مراجعه به دادگاه را دارید، شنیدن اصطلاحاتی مانند «لایحه»، «تشخیص» یا «تکمیل دعوی» ممکن است گیج‌کننده باشد. در این مطلب، به بررسی پرکاربردترین اصطلاحات وکالت می‌پردازیم تا با زبانی ساده و کاربردی، درک بهتری از فرآیند قضایی پیدا کنید. ۱. لایحه اولین سند رسمی شما در دادگاه است. لایحه‌ای که طرف خواهان (شاکی) برای طرح دعوا تهیه می‌کند و شامل شرح وقایع، مستندات و درخواست‌های قانونی است. به عبارت ساده، لایحه همان «درخواست رسمی» شما از دادگاه برای رسیدگی به مشکلتان محسوب می‌شود. ۲. خواهان و خوانده خواهان: طرفی که دعوی را مطرح می‌کند (شاکی). خوانده: طرفی که علیه او دعوی طرح شده است (متهم یا مدعی‌علیه). این دو نقش پایه‌ای در هر پرونده قضایی هستند و ممکن است در طول رسیدگی، نقش‌ها تغییر کند (مثلاً خوانده به عنوان «طرف مداخله‌گر» خودش دعوایی مطرح کند). ۳. تشخیص و حکم تفاوت ظریفی وجود دارد: تشخیص: رأی قطعی دادگاه در پایان رسیدگی به پرونده. حکم: رأی موقت یا ابتدایی دادگاه در حین رسیدگی (مثلاً حکم توقیف یا حکم موقتی حمایت). ۴. تجدید نظر حق طرفین برای اعتراض به رأی دادگاه درجه اول در دادگاه بالاتر (معمولاً دادگاه تجدیدنظر). توجه کنید که تجدیدنظر مختص پرونده‌هایی است که قانون این امکان را پیش‌بینی کرده است. ۵. تکمیل دعوی وقتی پس از ثبت لایحه اولیه، خواهان نیاز به افزودن درخواست‌های جدید یا مستندات تکمیلی دارد، از طریق «تکمیل دعوی» این کار را انجام می‌دهد. البته این امکان تا قبل از صدور رأی نهایی وجود دارد. ۶. کیفرخواست در پرونده‌های کیفری (جنایی)، درخواست شاکی برای تعقیب کیفری متهم را «کیفرخواست» می‌نامند. این سند جداگانه از شکایت مدنی است و صرفاً به جنبه کیفری پرونده مربوط می‌شود. ۷. تأمین مالی و تأمین مادی تأمین مالی: وثیقه‌ای که دادگاه از خواهان می‌گیرد تا در صورت باطل شدن دعوی، خسارت خوانده جبران شود. تأمین مادی: وثیقه‌ای که از خوانده گرفته می‌شود تا از اجرای رأی ممانعت نکند. نکته پایانی آشنایی با این اصطلاحات به شما کمک می‌کند هنگام مراجعه به وکیل یا دادگاه، با اعتماد بیشتری عمل کنید. البته همیشه به یاد داشته باشید: جایگزینی وکیل با خودآموزی قضایی توصیه نمی‌شود؛ چرا که تفسیر و کاربرد صحیح این مفاهیم نیازمند تخصص و تجربه عملی است.