عسل طبیعی، شیرین‌مایه‌ای است که زنبورهای عسل از شیره گل‌ها جمع‌آوری کرده و در کندو با فرآیندهای زیستی و تبخیر آب، تبدیل به ماده‌ای غلیظ و پایدار می‌کنند. این ماده نه‌تنها به‌دلیل طعم دل‌نشین و رنگ‌های گوناگونش (از کاملاً شفاف تا تیره‌های عمیق) شناخته می‌شود، بلکه به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین شیرین‌کننده‌های طبیعی، در طب سنتی و مدرن نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. ترکیب عسل بسیار پیچیده است و شامل قندهای ساده (مانند فروکتوز و گلوکز)، آنزیم‌ها، آمینواسیدها، ویتامین‌ها (به‌ویژه گروه B)، مواد معدنی (مانند آهن، روی، و منیزیم) و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی مانند فلاونوئیدها و فنولیک‌هاست. یکی از ویژگی‌های برجسته عسل طبیعی، خاصیت ضد میکروبی و ضد التهابی آن است که عمدتاً ناشی از وجود هیدروژن پراکسید، اسیدیته پایین (حدود 3.4 تا 6.1)، و فشار اسمزی بالای آن است. این خصوصیات باعث می‌شوند عسل در درمان زخم‌ها، سوختگی‌های سطحی و برخی عفونت‌های پوستی — حتی در پزشکی مدرن — مورد استفاده قرار گیرد. البته مهم است توجه داشت که این اثرات تنها در عسل خام، غیرپاستوریزه و بدون افزودنی ظاهر می‌شوند؛ زیرا حرارت دادن یا فیلتر کردن شدید عسل، بسیاری از آنزیم‌ها و ترکیبات فعال زیستی آن را از بین می‌برد. با وجود فواید متعدد، مصرف عسل نیز نیازمند رعایت نکاتی است. به‌عنوان مثال، به دلیل محتوای قند بالا، مصرف بی‌رویه آن می‌تواند بر قند خون و فشار خون تأثیر بگذارد — موضوعی که برای افرادی با حساسیت فشار خون به قندها یا دیابت، اهمیت مضاعفی دارد. همچنین، عسل برای نوزادان زیر یک سال به‌دلیل احتمال وجود باسیلوس *Clostridium botulinum* ممنوع است. در نهایت، تشخیص عسل واقعی از جعلی، با توجه به گسترش تقلب در بازار، چالشی جدی است؛ روش‌هایی مانند آزمایش رسانایی الکتریکی، آنالیز پلاریمتری و تست ایزوتوپی (برای تشخیص افزودن شربت ذرت یا نیشکر) می‌توانند در این زمینه کمک کنند. عسل واقعی، اگرچه با گذشت زمان کریستالیزه می‌شود، اما کیفیت تغذیه‌ای آن حفظ می‌ماند و حتی در برخی موارد، کریستالیزه شدن نشانه‌ای از خلوص آن محسوب می‌شود.